Уг судалгааг Атлантын далайн дундах нурууны ойролцоох Атлантисын бүсэд “JOIDES Resolution” судалгааны хөлөг онгоцноос хийжээ. Судлаачид далайн ёроолоос 1268 метрийн урттай газрын хэвлийн дээжийг гадаргуу дээр гарган авч чадсан нь дээд мантиас шууд авсан хамгийн гүний дээж болжээ.

Манти бол дэлхийн царцдас ба цөмийн хооронд байдаг халуун чулуулгийн давхарга бөгөөд манай гаргийн массын гуравны хоёр орчим хувийг, эзлэхүүний 80 гаруй хувийг эзэлдэг. Өмнө нь эрдэмтэд мантийн бүтцийг зөвхөн галт уулын дэлбэрэлтээр гарч ирсэн чулуулгийн хэлтэрхий эсвэл далайн гүн дэх ан цаваас олдсон дээжид тулгуурлан судалдаг байв. Өмнөх өрөмдлөгүүд ердөө 200 метрийн гүнд хүрч, маш бага мэдээлэл өгдөг байсан бол энэ удаагийн дээж нь манти нь гүн рүүгээ хэрхэн өөрчлөгддөг болохыг анх удаа “бүхэлд нь” харах боломж олголоо.

Уг дээж нь голчлон серпентинжсэн перидотит (дээд мантийн үндсэн чулуулаг) болон габбро агуулсан бүтэцтэй байна. Эдгээр чулуулаг нь өмнө нь далайн царцдас үүсэх үед зарим элементийнхээ ихээхэн хэсгийг аль хэдийн алдсан болохыг эрдэмтэд тогтоожээ. Энэ нь далайн доорх магмын хөдөлгөөн маш нарийн төвөгтэй байдлаар явагддагийг харуулж байна.

Эрдэмтдийн хийсэн хамгийн чухал нээлтүүдийн нэг бол мантийн чулуулаг нь далайн устай идэвхтэй харилцан үйлчлэлд ордог болохыг баталсан явдал юм. Тодруулбал, серпентинизаци хэмээн нэрлэдэг процессын явцад эрдсүүд өөрчлөгдөж, молекуляр устөрөгч ялгаруулдаг болохыг тогтоожээ. Энэхүү устөрөгч нь нарны гэрэл тусдаггүй далайн харанхуй гүнд бичил биетүүд оршин тогтнох гол эх үүсвэр болдог. Өрөмдлөг хийсэн газрын ойролцоо Lost City нэртэй гидротермал бүс байрладаг бөгөөд энд устөрөгч, метанаар баялаг дулаан шүлтлэг урсгалууд карбонат тогтоцуудаас гарч, харанхуй орчинд бичил биетнүүд оршин тогтнох нөхцөлийг бүрдүүлдэг.

Эрдэмтдийн үзэж байгаагаар, ийм орчин нөхцөл нь эртний Дэлхий дээр амьдрал үүсэхэд нөлөөлсөн байж болохоос гадна Бархасбадь, Санчир гаргийн дагуулууд зэрэг огторгуйн бусад биетүүд дээр ч оршин байх боломжтой.

Энэхүү судалгааны талаарх өгүүлэл “Science” сэтгүүлд нийтлэгджээ.

Кубын нийслэл Гавана хотод олон зуун эмэгтэйчүүд АНУ-аас тус улсад хэрэгжүүлж буй газрын тосны бодит хориг болон дарамтын бодлогыг эсэргүүцэн жагсжээ.

Жагсаалын үеэр барьсан самбар, уриануудад “Tumba el bloqueo” буюу “Хоригийг нураа” гэсэн бичиг байв. Олон жагсагч Кубын төрийн далбаа барьж, зарим нь #NoMasBloqueo (“Хоригийг зогсоо”) гэсэн бичигтэй цамц өмссөн байжээ.

Энэхүү жагсаал Кубын хувьсгалын удирдагч, тус улсын тэргүүн хатагтай асан Вилма Эспиний мэндэлсний 96 жилийн ойтой давхцаж байна. Тэрээр Рауль Кастрогийн эхнэр, Фидель Кастрогийн бэр эгч байсан юм.

Кубын коммунист засгийн газрын өндөр албан тушаалтнууд, тэр дундаа Шадар сайд Инес Мария Чапман болон Гадаад хэргийн дэд сайд Хосефина Видаль нар жагсаалыг удирдсан байна. Тэд АНУ-ын Кубын эсрэг явуулж буй бодлогыг хамтын шийтгэл гэж буруушаасан юм. “Энэ дарамт шахалтын бодлого зогсох ёстой. Кубын ард түмэн үүнийг хүртэх ёсгүй. Энэ бол нэг улсад хэзээ ч тулгаж байгаагүй хамгийн өргөн хүрээтэй, бүхнийг хамарсан, хамгийн удаан үргэлжилсэн албадлагын арга хэмжээ” гэж Видаль Associated Press агентлагт ярьжээ.

Кубын Засгийн газар АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын хэрэгжүүлж буй бодлогыг эсэргүүцэх зорилгоор сүүлийн долоо хоногуудад жагсаал зохион байгуулж буй. Өнгөрсөн Пүрэв гарагт Кубын Ерөнхийлөгч Мигель Диас-Канель АНУ-ын Элчин сайдын яамны гадаа дугуй болон цахилгаан тээврийн хэрэгсэлтэй жагсагчидтай нэгдэж, АНУ-аас үүдэлтэй түлшний хомсдолыг буруушаасан байна.

Нэгдүгээр сараас эхлэн Трампын засаг захиргаа Кубын гадаад газрын тосны импортыг тасалдуулахыг оролдож байгаа нь тус улсын засгийн газрыг тогтворгүй болгох зорилготой гэж үзэж байна.

Эхлээд, нэгдүгээр сарын 11-нд Трамп Куба улсыг бүс нутгийн ойрын холбоотон Венесуэлаас мөнгө болон газрын тос авахаа болино гэж мэдэгдсэн. Энэ нь АНУ-ын довтолгооны дараа тус улсын ерөнхийлөгч Николас Мадурог баривчилж хорьсонтой холбоотой байв.

Дараа нь нэгдүгээр сарын 29-нд Трамп Кубад газрын тос нийлүүлэх оролдлого хийсэн аливаа гадаад улсад татвар ногдуулах тухай захирамж гаргасан.

Үүний дараа Кубын гадаад газрын тосны нийлүүлэлт үндсэндээ тасалдсан байна. Зөвхөн сүүлийн хэдэн долоо хоногт л хориг бага зэрэг сулран, гуравдугаар сарын 30-нд Оросын нефтийн танкер Гаванагийн боомтод хүрэлцэн ирэхийг зөвшөөрсөн байна.

Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн мэдээлснээр 2023 оны байдлаар Кубын эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн 58 хувь нь газрын тосноос, 23.6 хувь нь байгалийн хийгээс бүрддэг аж.

Куба улс дотооддоо тодорхой хэмжээний нефть олборлодог ч нийт хэрэгцээнийхээ ихэнхийг гаднаас авдаг. Тус улс газрын тосныхоо ердөө 40.6 хувийг өөрөө үйлдвэрлэж, 59.4 хувийг импортоор хангадаг гэж тооцоолжээ.

Гадаад нийлүүлэлт тасалдсанаар сүүлийн нэг сарын хугацаанд Куба даяар хоёр удаа цахилгаан тасарсан байна. Энэ үеэр эмнэлэг зэрэг амин чухал байгууламжууд цахилгаангүй болж, ноцтой үр дагавар дагуулсан юм.

ОХУ АНУ-ын хоригийг үл харгалзан Куба руу хоёр дахь нефтийн танкер илгээхээр төлөвлөж байгаагаа мэдэгдсэн байна. Гэсэн ч Трамп Кубын засгийн газарт дарамт шахалтаа үргэлжлүүлсээр байгаа бөгөөд Венесуэлийн засгийн газрын өөрчлөлтийг жишээ болгон дурдаж, Кубад мөн ийм өөрчлөлт хийхийг зорьж байгаагаа илэрхийлжээ.

Мадурог баривчилснаас хойш Венесуэлийг түр ерөнхийлөгч Делси Родригес удирдаж байгаа бөгөөд тэрээр АНУ-ын шаардлагуудтай нийцэж ажиллаж байна.

Хоёрдугаар сарын 28-наас хойш АНУ Ирантай дайтаж байгаа ч Трамп Кубыг “дараагийн зорилт” хэмээн удаа дараа анхааруулсан. Гуравдугаар сард тэрээр энэ байр сууриа хэд хэдэн удаа давтан илэрхийлсэн байна.

“Би Кубыг чөлөөлөх эсвэл эзлэх хүндэтгэл надад оногдоно гэж бодож байна. Үнэнийг хэлэхэд би хүссэн бүхнээ хийж чадна. Тэд одоогоор маш сул дорой улс” гэж Трамп гуравдугаар сарын 16-нд Цагаан ордноос сэтгүүлчдэд мэдэгджээ.

Трампын “дарамт”-ын бодлого 2017-2021 оны анхны бүрэн эрхийн хугацаанд эхэлсэн гэгддэг. Энэ хугацаанд Кубын эсрэг хориг арга хэмжээг чангатгасан бодлого ч багтдаг.

1960-аад оноос хойш хүйтэн дайны үеийн хурцадмал байдлын улмаас Куба АНУ-ын  худалдааны хоригт өртсөөр ирсэн.

Сүүлийн долоо хоногуудад АНУ болон Куба газрын тосны хоригийг цуцлах талаар хэлэлцээ хийж байгаа бөгөөд Видаль жагсаалын үеэр энэ талаар тайлбар өгсөн байна.

“Бид эхний шатандаа явж байна. Одоогоор хоёр улсын хооронд хэлэлцээ эхлээгүй байна” гэж тэр AFP агентлагт ярьжээ. Мөн “Куба улс үргэлж сөргөлдөөнөөс илүү яриа хэлэлцээг дэмжиж ирсэн” гэж нэмж хэлсэн байна.

Видаль өмнө нь 2015 онд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Барак Обамагийн үед хоёр улсын харилцаа түр сайжрахад хүргэсэн хэлэлцээг ахалж байсан. Тэрээр одоогийн нөхцөл байдлыг тухайн үеийнхтэй харьцуулан тайлбарласан байна. “Тэр үед бид ялгаатай талуудтай ч тэдгээрийг харилцааны төвд тавихгүй байхыг зорьж байсан” гэж тэр хэлжээ.

Мягмар гарагийн жагсаал нь АНУ-ын Конгрессын дэвшилтэт үзэлтэй гишүүд болох Прамила Жаяпал болон Жонатан Жэксон нар Кубад айлчилж, Ерөнхийлөгч Диас-Канельтэй уулзсаны дараах өдөр болсон байна.

АНУ-ын төлөөлөгчдийг хүлээн авах үеэр Диас-Канель хоригийн улмаас учирч буй хохирлыг буруушааж, АНУ-аас “илүү хатуу арга хэмжээ авна хэмээн заналхийлж буй”-г  шүүмжилсэн мэдэгдэл гаргажээ.

Харин Жаяпал, Жэксон нар хамтарсан мэдэгдэл гаргаж, Трампаас хоригийг зогсоохыг уриалсан байна. Тэд эрчим хүчний хомсдол нь хүнсний бүтээгдэхүүн муудах, усны насос ажиллахгүй болох, өвчтөнүүд эмчилгээ авч чадахгүйд хүргэж байгааг онцолжээ.

Тэд “Америкчуудын дийлэнх олонх нь ийм харгис, хүнлэг бус үйлдлийг бидний нэрийн өмнөөс үргэлжлүүлэхийг хүсэхгүй гэдэгт бид итгэж байна” хэмээн бичжээ.

Orion хөлөг Сарны нөгөө талыг тойрон өнгөрөхдөө гадаргуугаас ердөө 4,067 миль (6,545 км) зайд ойртсон байна. Энэхүү эгзэгтэй үед дэлхийгээс харилцаа холбоо ойролцоогоор 40 минутын турш тасарсан бөгөөд хөлөг Сарны араас дахин гарч ирэх үед багийнхан "Эх дэлхий мандах" (Earthrise) гайхалтай дүр зургийг харж, холбоо сэргээжээ. Мөн нислэгийн явцад сансрын нисгэгчид Сар Нарны өмнүүр орох ховор тохиолдол буюу нарны бүтэн хиртэлтийг сансрын уудмаас ажиглах боломж олдсон юм.

Түүхэн амжилтын эзэд болох дөрвөн сансрын нисгэгчийн бүрэлдэхүүнд NASA-гийн Reid Wiseman (нислэгийн дарга), Victor Glover (нисгэгч), Christina Koch (мэргэжилтэн) болон Канадын сансрын агентлагийн мэргэжилтэн Jeremy Hansen нар багтаж байна. Нислэгийн явцад багийнхан Сарны хоёр тогоонд шинэ нэр өгөх санал гаргасан бөгөөд үүний нэгийг багийн ахлагчийн талийгаач эхнэрийн нэрээр нэрлэхээр төлөвлөж байгаа ажээ.

Одоогийн байдлаар Orion хөлөг Сарны татах хүчний бүсээс гарч, Эх дэлхий рүү чиглэн буцах замдаа ороод байна. Төлөвлөгөө ёсоор хөлөг 2026 оны 4 дүгээр сарын 10-ны Баасан гарагт Зүүн эргийн цагаар 20:07 орчимд Сан-Диегогийн эрэг орчимд Номхон далайд газардах юм. Энэхүү амжилттай нислэг нь дараагийн шатны Artemis III даалгавар буюу хүн төрөлхтнийг Сарны гадаргуу дээр дахин буулгах төслийн суурийг баттай тавьж өглөө.

Хуйлсан цаас шиг хэлбэртэй үүл Хар тэнгис дээгүүр хуралдаж, хүмүүсийн гайхширлыг төрүүллээ гэж тус сонинд бичсэн байна. Энэхүү ер бусын үзэгдэл эрэг орчмын бүсэд ажиглагдсан бөгөөд тэнгэрт аварга том давлагаа мэт харагдсан байна. Ийм төрлийн үүл нь температур болон чийгшил нь асар зөрүүтэй агаарын масс огцом мөргөлдөхөд үүсдэг болохыг онцолжээ.

Үүнтэй зэрэгцэн Туркийн баруун өмнөд хэсэгт мөн л ховор үзэгдэл бүртгэгдсэн нь “цусан улаан” сар. Habertürk сувгийн мэдээлснээр, Мугла мужийн тэнгэрт сар цусан улаан өнгөөр будагдаж, ер бусын үзэгдэл боллоо гэжээ.

Тус сувгийн мэдээллээр, энэхүү ховор үзэгдлийг тус мужийн хэд хэдэн хотын иргэд харах боломжтой байжээ.

 

Уг бүс нутаг нь Сарны хамгийн сайн хадгалагдан үлдсэн аварга том солирын тогоонуудын нэг бөгөөд урьд өмнө нь зөвхөн хэсэгчлэн судлагдаж байсан юм. Харин энэ удаад орчин үеийн камер, хэмжилтийн технологийн тусламжтайгаар уг бүсийн геологийн бүтэц, цагираг хэлбэрийн тогтоц, гадаргуугийн онцлогийг илүү нарийвчлан тогтоожээ.

Эрдэмтдийн үзэж буйгаар, энэхүү шинэ мэдээлэл нь Сар хэрхэн үүсэж, хөгжсөн талаарх ойлголтыг гүнзгийрүүлэхээс гадна ирээдүйн судалгаа, боломжит хүнтэй буултын төлөвлөгөөнд чухал хувь нэмэр оруулах аж.

Мэргэжилтнүүд энэ амжилтыг хүн төрөлхтний сансар судлалын дараагийн шатанд гарч буй чухал дэвшил хэмээн үнэлж байна.

Гэрэл зураг: NASA 

Энэхүү шуугиант хэрэг Балбын аялал жуулчлалын салбарыг ганхуулж, даатгалын компаниуд тус улсаас, журмаа чангатгана гэсэн болгоомжлол төрүүлээд байна.

Мөрдөгчид хөтөч, нисдэг тэрэгний компани, эмнэлгүүд хамтран эмнэлгийн яаралтай тусламжийг зохиомол байдлаар бий болгосон гэж үзэж байна. Тухайлбал, өндрийн өвчний шинж тэмдэг үүсгэхийн тулд хүнсний сода, Диамокс эмийг их тунгаар өгөх, хэт их шингэн уулгах зэрэг аргыг ашигласан аж. Үүний дараа уулчдад үнэтэй нисдэг тэргээр үйлчлүүлэхийг шаардаж, хуурамч онош, баримт бичиг бүрдүүлэн даатгалын төлбөр авсан байна. Цагдаа нарын мэдээлснээр энэ схем 2022–2025 оны хооронд явагдаж, нийт 2,320 ажиллагаанаас 317 нь хуурамч аврах ажиллагаа байсан бөгөөд 19.69 сая ам.долларын хуурамч нэхэмжлэл гарсан байна.

Зарим хэвлэлүүд аврах ажиллагааг зөвтгөхийн тулд жуулчдыг санаатайгаар хордуулсан гэж мэдээлсэн ч Балбын Төв мөрдөх товчоо үүнийг “үл ойлголцол” хэмээн няцааж, нотлох баримт байхгүй гэж мэдэгджээ. Төв мөрдөх товчооноос  олон сарын турш хийсэн шалгалтаар хоол хүнсэнд хорт бодис илрээгүй гэж мэдэгдсэн ч жуулчдад үзүүлсэн шахалт, албадлагын аргыг үргэлжлүүлэн шалгаж байгаа аж. Ийнхүү зарим мэдээллийг эрх баригчдын зүгээс няцаасан нь зарим хэвлэл мэдээллийн мэдээлэл болон мөрдөн шалгах байгууллагын дүгнэлт хооронд зөрүү байгааг харуулж байна.

 

 

Эверестийн гэх тодотголтой луйвар илчлэгдсэнээр аяллын захиалга цуцлагдаж, аюулгүй байдлын талаарх болгоомжлол нэмэгдэж, Балбын нэр хүндэд сэв суулгаж байна. Олон улсын хэд хэдэн даатгалын компани Балбын уулын аяллын даатгалаас татгалзаж, өндөр эрсдэлтэй гэж үзсэн тул олон жуулчин аврагдах баталгаагүй болоод байна. Салбарын туршлагатай шерпа нар цөөн хэдэн хүний буруу үйлдэл олон үеийн амьжиргаагаа залгуулж ирсэн үйл ажиллагаанд нь сөргөөр нөлөөлж болзошгүйг анхааруулж байна.

Балбын Аялал жуулчлалын газар болон Уулын спортын холбоо уг үйлдлийг буруушааж, дахин давтагдахаас сэргийлэхийн тулд хяналтыг чангатгана гэж мэдэгджээ. Үүнтэй холбогдуулан нисдэг тэргээр нүүлгэн шилжүүлэлт явуулах болон даатгалын нэхэмжлэл гаргах дүрмийг чангатгана гэсэн хүлээлттэй байна. Энэхүү дуулиан хаврын авиралтын улирал эхлэхтэй давхцаж байгаа тул Балбын уулын аяллын нэр сэргээх шаардлагатай болоод байна.

Хэдийгээр БНСУ-ын Засгийн газрын үйлдэл бус хэдий ч эл ухамсаргүй үйлдэл батлан хамгаалах салбарт шаардлагагүй хурцадмал байдлыг үүсгэсэнд Умардаас уучлал гуйж байна гэж Ли Жэ Мён онцолжээ.

БНАСАУ-ын цэргийнхэн БНСУ-аас өнгөрсөн оны есдүгээр сарын 27-нд болон нэгдүгээр сарын 4-нд хөөргөсөн дронууд Умардын агаарын хилийг зөрчсөн тухай дөрөвдүгээр сарын эхээр мэдээлжээ. БНСУ-ын зэвсэгт хүчин үүнд холбоогүй болохоо мэдэгдсэн бөгөөд хувь хүмүүсийг сэжиглэн шалгаж эхэлсэн байна. Тухайн үед 30 настай залуу хэвлэлд ярилцлага өгч, Умардын цөмийн объектууд дахь цацрагийг хэмжих зорилгоор дрон хөөргөснөө хүлээн зөвшөөрчээ.

Гэтэл нефтийн компаниуд үүнийг ашиглан өдөр бүр үнээ өсгөхөөр оролдож магадгүй гэсэн болгоомжлол бий болжээ. Амралтын өдрүүдэд бирж дээр арилжаа явагдаагүй атал үнэ өссөн нь ийнхүү болгоомжлоход хүргэсэн байна. Одоогоор өдөр бүр үнэ өсөх давтамж буурсан хэдий ч зах зээлийн нөхцөл байдал сайжрах төлөв харагдахгүй байна.

Зүүн хилийн орчимд амьдардаг германчууд шатахууны саваа дүүргэхийн тулд Польш руу явж, дунджаар 70-80 центээр хямд бензин ба дизель түлш худалдан авч байна. Иймээс Германы автомашины клуб /ADAC/ бензин ба дизель түлшний татварыг түр хугацаанд бууруулахыг санал болгосон бөгөөд ингэснээр дизелийн үнэ 15 орчим центээр хямдарна гэж тооцоолжээ. Мөн “австрийн загвар”-ыг зөрчсөн тохиолдолд 100 мянган еврогоор торгодог болохыг сануулаад, монополийн эсрэг хуулийг чангатгахыг Холбооны картелийн газарт хандан уриалсан байна. 

Тус компанийн төлөөлөгч “компанийн санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангахын тулд дотоод зардал бууруулах арга хэмжээ хэрэгжүүлнэ” гэж хэлжээ.

Энэ нь Ираны дайны эдийн засгийн нөлөөллийг даван туулахын тулд арга хэмжээ авч буй Азийн агаарын тээврийн компаниудын хамгийн сүүлийн жишээ болж байна.

Дайн эхэлсэн хоёрдугаар сарын 28-наас хойш түүхий нефтийн үнэ 50 гаруй хувиар өссөн бол дэлхийн хэмжээнд онгоцны шатахууны үнэ хоёр дахин нэмэгдээд байна.

PwC Сингапур зөвлөх компанийн шинжээч Тан Чи Сян хэлэхдээ, ийм төрлийн онцгой арга хэмжээг агаарын тээврийн компаниуд өмнө нь Ковид -19 цар тахлын үеэр мөн ашиглаж байсан гэжээ. Түүний хэлснээр Азийн компаниуд “давхар цохилт”-д өртөөд байгаа бөгөөд энэ нь дэлхийн нефтийн үнийн өсөлт болон бүс нутгийн шатахууны хомсдол юм.

Өмнөд Солонгос улс Персийн булангаас нефть их хэмжээгээр импортолдог тул эрчим хүчний нийлүүлэлт тасалдахад онцгой эмзэг байдаг. Сүүлийн өдрүүдэд Korean Air, Asiana Airlines, Air Busan зэрэг хэд хэдэн агаарын тээвэрлэгч онцгой горимд шилжээд байна.

Эдгээр арга хэмжээнд хөрөнгө оруулалт хойшлуулах, зардал танах зэрэг дотоод шийдвэрүүд багтдаг бөгөөд зарим компани нислэгийн тоог бууруулах боломжтой гэж шинжээчид үзэж байна.

Korean Air компанийн дэд дарга Ү Ки-хонг ажилтнууддаа илгээсэн санамж бичигтээ шатахууны зардал огцом өсөхөд бэлтгэж байгаагаа мэдэгдсэн байна. Тэрээр эдгээр арга хэмжээ нь “нэг удаагийн” биш, харин компанийн бүтцийн суурийг бэхжүүлэх зорилготой гэж онцолжээ.

Дэлхийн хамгийн том нефть импортлогч Хятад улс эрчим хүчний үнийн хэлбэлзэлд эмзэг хэвээр байна.

China Eastern Airlines компани геополитикийн зөрчил, дайн нь энэ жилийн үйл ажиллагаанд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй гэж анхааруулжээ. Ираны дайн эхэлснээс хойш Хятадын олон агаарын тээвэрлэгч шатахууны нэмэлт төлбөрийг өсгөсөн байна.

Мөн дотоодын үнийг тогтворжуулахын тулд нефть боловсруулах үйлдвэрүүдэд экспорт зогсоох чиглэл өгсөн талаар мэдээлжээ.

Хонконгод Cathay Pacific бүх нислэгт шатахууны нэмэлт хураамж нэмж, тийзний үнэ огцом өссөн байна.

Япон улс нь олон улсын тээврийн төв бөгөөд онгоцны эд анги үйлдвэрлэлийн томоохон улс юм. All Nippon Airways дөрөв, тавдугаар сард олгогдох тасалбарын шатахууны нэмэгдлийг өсгөхгүй гэж мэдэгджээ.

Тус компани урьдчилан шатахууны үнэ тохиролцсон нөлөө одоогоор “хязгаарлагдмал” байна гэж тайлбарласан.

Japan Airlines шатахууны хомсдолтой холбоотой тодорхой арга хэмжээ хараахан аваагүй байна. Гэхдээ Ойрхи Дорнодын чиглэл хаагдсанаас шалтгаалан Европ руу чиглэсэн нислэгийн эрэлт нэмэгдэж, үнэ өссөн байна.

Энэтхэгийн агаарын салбар Ойрхи Дорнод руу чиглэсэн нислэгүүд цуцлагдсанаас ихээхэн хохирол амсаж байна.

Гэсэн хэдий ч эрэлт хэвээр байгаа тул Air India шинэ нислэгийн хуваарийг өдөр бүр шинэчилж байна. Энэтхэгийн иргэний нисэхийн байгууллага дотоодын нислэг энэ оны гуравдугаар сараас аравдугаар сар хүртэл 10 орчим хувиар буурна гэж таамаглажээ.

Гуравдугаар сарын 23-нд засгийн газар тийзний үнийн дээд хязгаарыг түр цуцалж, компаниудад үнийг нэмэх боломж олгосон. Мөн Энэтхэгийн компаниуд Пакистаны агаарын орон зайг ашиглахыг хориглосон шийдвэрийн улмаас нэмэлт хүндрэлтэй тулгарч байгаа юм.

Singapore Airlines болон түүний хямд өртөгтэй охин компани Scoot шатахууны үнийн өсөлтөөс шалтгаалан тийзний үнийг нэмэгдүүлжээ. Шатахуун нь компанийн нийт зардлын 30 орчим хувийг эзэлдэг хамгийн том зардал хэвээр байна. Гэсэн ч үнийн өсөлт нь бүх зардлыг бүрэн нөхөхгүй гэж компанийн төлөөлөгч мэдэгдсэн байна.

Сингапурын иргэний нисэхийн байгууллага 2026 оны дөрөвдүгээр сараас хэрэгжих байсан “ногоон шатахууны татвар”-ыг хойшлуулжээ. Энэ татвар нь сэргээгдэх эх үүсвэрээс гаргаж авсан тогтвортой шатахууны хэрэглээг дэмжих зорилготой байсан юм.

Филиппин улс гуравдугаар сарын 24-нд дэлхийд анх удаа “эрчим хүчний онцгой байдал” зарласан байна. Ерөнхийлөгч Фердинанд Маркос шатахууны хомсдлоос болж онгоцууд газардаж болзошгүй гэж анхааруулжээ.

Харин Вьетнам улс шатахууны нийлүүлэлт саатсанаас дөрөвдүгээр сараас хомсдол үүсэж болзошгүй хэмээн мэдэгдэж, Vietnam Airlines зарим дотоод нислэгээ цуцалсан байна.

Шинжээчдийн үзэж байгаагаар томоохон агаарын тээвэрлэгчид нөхцөл байдлыг даван туулах илүү боломжтой байдаг. Жишээлбэл Singapore Airlines Лондон руу хийдэг нислэгээ нэмэгдүүлсэн бол Qantas Airways Европ руу чиглэсэн нислэгээ нэмэгдүүлжээ.

Харин нөгөө талд Jetstar зэрэг жижиг компаниуд нислэгээ танахад хүрч байна.

Alton Aviation Consultancy-ийн шинжээч Брайан Терри хэлэхдээ, хуучин онгоц ашигладаг жижиг компаниуд шатахуунд илүү их өртдөг тул хамгийн их дарамтанд орж байна гэжээ. “Тэдэнд хямралыг даван туулахад ашиглах боломжит арга хэрэгсэл цөөн байна” гэдгийг ч мөн онцолсон байна.