Фото - Nutag.mn

Фото - Nutag.mn http://beta.nutag.mn/ ru Фото - Nutag.mn DataLife Engine Шинэ бүхний эхлэлийн бэлгэдэл Наурызын баяр http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=19058 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=19058

Хаврын урьтай хамт шинэ эхлэл, гэрэл гэгээ, эв нэгдлийг авчирдаг нэгэн баяр бол Наурыз. Тэгвэл шинэ бүхний эхлэлийн бэлгэдэл Наурызын баяр энэ сарын 22, 23-ны өдрүүдэд тохиож байна.

“Казах түмний үндэсний соёлын төв байгуулна”

Дэлхийн нүүдэлчдийн өв уламжлалыг шингээн түүчээлж ирсэн монголын ард түмэн казахуудын энэ өдрийг 50 гаруй улсын 400 сая хүн урин цагтай золгосон хийгээд алтан нараа шүтэж, дээдэлж ирсний баяр хэмээн хүндэтгэн тэмдэглэдэг байна. Энэ нь өдөр шөнө тэнцэж орчлонгийн нэгэн сайхан улирал золгож буй мөч юм.

Наурызын баяр нь дэлхий нийтээр хэрэглэж буй цаг тооны хуанлигаар гуравдугаар сарын 22-нд буюу өдөр шөнө хоёр тэнцсэн өдөр тохиодог.

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2010 оны 64 дэх хуралдаанаар Наурызыг олон улсын баяр болгон баталжээ. Улмаар ЮНЕСКО (НҮБ-ын боловсрол, шинжлэх ухаан, урлагийн байгууллага) Наурыз баярыг “Дэлхийн халдашгүй соёлын өв”-д бүртгэсэн байна. Дэлхий дахинд Ойрхи Дорнод, Балканы хойг, Төв Ази, Кавказ зэрэг газар нутгийн 400 сая гаруй хүн Наурызын баярыг тэмдэглэдэг. Тиймдээ ч Наурыз бол шашны баяр бус, байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр юм.

“Наурыз” гэдэг нь перс гаралтай үг бөгөөд “нау-шинэ”, “рыз- өдөр” буюу “шинэ өдөр” гэсэн утгатай үг юм.

Казахууд нүүдэлчин ард түмэн учраас өвлийн хахир хатуу цагийг өнтэй давж, урин хавартай учран золгосны баяр болгон тэмдэглэдэг. Хаврын урь орж, байгаль дэлхий сэргэн, усны шувууд ирж, мал төллөн, амьтай бүхэн сэргэн цагаан идээ, уураг идэх завшаан тохиодог үед энэ баяр болдгоороо онцлогтой. Шинэ өдөр эхэлж байна гэж үзэх тул “Шинэ он”-ы буюу хаврын баяр ч гэж нэрийдэх нь бий. Тэгвэл өв соёл, уламжлал, ёс заншлаа эрхэмлэн дээдэлж, үеэс үед өвлүүлэн түгээж, хөгжин дэвжиж буй казах түмний Нарны баяр буюу Наурызын баярын хүндэтгэлийн арга хэмжээ Сүхбаатарын талбайд боллоо.

Наурызын баярын нээлтэд Ерөнхий сайд Г.Занданшатар оролцож, хэлсэн үгэндээ “Эх орныхоо өнгөрсөн болон өнөө, ирээдүйн хөгжил, дэвшлийн төлөө хөдөлмөрч казахын ард түмний оруулсан хувь нэмрийг үнэлж баршгүй. Улс орны хөгжлийн бүтээн байгуулалт өрнөсөн газар бүхэнд бусдыг үлгэрлэн уриалан дуудаж чаддаг, алдар, гавьяа амжилтын эзэд билээ.Засгийн газраас үндэстний цөөнхийн хэл, соёлыг хамгаалах, өвлүүлэн уламжлуулахад онцгойлон анхаарч Хос хэлний боловсрол, сургалтын талаар баримтлах чиглэлийг баталсан. Ингэснээр Монгол хэлний тухай хуульд заасны дагуу хос хэлний хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлж, казах хүүхэд багачууд хос хэлээр боловсрол эзэмших боломж нээгдсэн” гэлээ. Мөн Сүхбаатар дүүргийн наймдугаар хороонд казах түмний үндэсний соёлын төв байгуулахаар болсныг дуулгасан юм.

“Наурызын баяр бол хавар болж бүх зүйл шинээр ирж байгааг бэлгэддэг”

Дэлхийн 44 улсад хагас тэрбум хүн Наурызын баяр тэмдэглэж байна. Манай улсын 150 мянган казах иргэдийн 40 мянга нь Улаанбаатар хотод ажиллаж, амьдардаг. Үндэсний хувцас, зүүсгэл гоёлоороо гоёсон мянга мянган казах иргэн Наурызын баярын арга хэмжээг үзэж сонирхож, оролцохоор ирж Сүхбаатарын талбайг дүүргэж байлаа. Хээ хуар, цацаг чимэглэлээр гоёсон бүжигчин охид шиг харагдах бүсгүйчүүд нүд алдам сайхан харагдана.

Яахын аргагүй үндэстний соёлын тод илрэл нь үндэсний хувцас, зүүсгэл байдаг гэлтэй. Энэ үеэр казах түмний төлөөлөл Таттекей Мейрам хаврыг угтаж буй сэтгэгдлээ илэрхийлсэн юм.

Тэрээр “Наурызын баяр эрт дээр үеэс уламжлагдан ирсэн бөгөөд Иранаас гаралтай гэж ярьдаг. Социализмын үед тэмдэглэхийг хориглож байсан. Бид хүүхэд байхдаа өргөн дэлгэр тэмдэглэж байгаагүй. Харин зах зээл эхэлснээс хойш өргөн дэлгэр тэмдэглэдэг болсон. Одоо Чингэлтэй дүүрэгт амьдарч байгаа. Улаанбаатар хотод орж ирээд 22 жил амьдарч байна. Манайх гэр бүлийнхээ хүрээнд Наурызын баяраа тэмдэглэдэг. Анхны Наурызын баярыг их сайхан тэмдэглэсэн. Ах дүү, хамаатан саднаараа орж, ахмадууд нь ерөөл айлдаж золгодог. Наурызын баяр бол хавар болж бүх зүйл дэлгэрч, шинээр ирж байгааг бэлгэддэг. Мөн ахмадаа хүндэтгэн золгож, ахмадаасаа ерөөл сонсдог утга учиртай баяр” гэсэн юм.

“Хаврын эхний өдрөө цэвэр цэмцгэр угтахыг эрмэлздэгээрээ цагаан сарын баяртай төстэй”

Наурызын баяр нь олон утга учрыг агуулж, ураг саднаараа учран золгох, сайн шинэ бүхний эхлэлийг бэлгэддэгээрээ Цагаан сарын баяртай төстэй. Цаашлаад Наурызын баярыг угтаж эзэгтэй нар хэд хоногийн өмнөөс гэр орондоо их цэвэрлэгээ хийж, шинэ он буюу хаврын эхний өдрөө цэвэр цэмцгэр угтахыг эрмэлздэгээрээ цагаан сарын өмнө үйлддэг зан үйлтэй нэлээд төстэй. Энэ нь шинэ ондоо хир буртаггүй, ариун орвол тухайн жилдээ тийм сайхан явах болно гэдэг бэлгэдэлтэй салшгүй холбоотой аж. Энэ талаар Хабыл Асемгүл “Наурызын баяраа тэмдэглээд сэтгэл өндөр байна. Би Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур суманд төрж өссөн. Одоо Улаанбаатар хотод ажиллаж амьдардаг. Өнөөдөр үндэсний хувцсаараа гоёх их сайхан байна.

Бид байнга үндэсний хувцас зүүсгэлээ өмсөөд байдаггүй. Бидний хувцас зүүсгэлд маш их утга учир агуулагдаж байдаг. Мөн казах түмэн хаврын баярыг угтаж бүх зүйлсийг цэвэр цэмцгэр байлгахыг хичээдэг” гэлээ.

Наурызын баярт зориулсан арга хэмжээгээр дамжуулан казах түмний зан заншил, өв соёлыг харуулсан төрөл бүрийн бүтээгдэхүүний худалдаа дэлгэсэн байв. Мөн ирсэн зочид хамт зургаа авхуулж, дурсгалын цомгоо нэмэх боломжтой бүргэд шувууд ч байлаа. Наурызын баярыг зорин ирсэн анч бүргэдүүд нь Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумаас гаралтай бөгөөд гурав болон таван настай аж. Ийн байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр Наурызын баярыг тэмдэглэх нь хүүхэд залуусын хүмүүжилд чухал нөлөөтэй төдийгүй ахмадуудаа хүндэтгэн хайрлаж, тэднийхээ үг, сургаалийг ёсчлон хэрэгжүүлэх өндөр хариуцлага залууст ирдэг байна. Түүнчлэн Наурыз нь хахир өвлийн хүйтнийг өнтэй даван, хаврын урь орж, хүн амьтны зоо тэнийсэн, өдөр шөнө тэнцэн гэрэл гэгээ нэмсний баяр билээ.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

]]> zulaa Mon, 23 Mar 2026 11:51:53 +0800 23 настай ч 1000 гаруй шавьтай Z үеийн төлөөлөл http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=19016 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=19016

Монголчууд эрт цагаас дөрвөн улиралдаа тохируулан байгаль дэлхийтэйгээ зохицон нүүдэллэн амьдарч, мал аж ахуй эрхэлж ирсэн ард түмэн. Тэр дундаа адуугаа “молор эрдэнэ” хэмээн дээдлэн шүтэж ирсэн уламжлалтай бөгөөд үүнтэй салшгүй холбоотой өв соёлын нэг нь сур, суран эдлэл, хазаар, ногт, чөдөр, ташуур зэрэг адууны хэрэгслийг сураар урлан хийж ирсэн уламжлал үеэс үед уламжлагдан хадгалагдсаар өнөө цагтай золгожээ. Энэхүү уламжлалт урлалыг орчин цагт шинэ өнгө төрх, арга барилаар үргэлжлүүлэн хөгжүүлж, залуу үедээ өвлүүлэн таниулж яваа хүмүүсийн нэг нь 23 настай Д.Жамбажанц юм.

Тэрээр Төв аймгийн Баян-Өнжүүл сумын уугуул бөгөөд өвөө нь сураар эдлэл урладаг, харин аав нь хазаар, ногт зангидаж суухыг харж өссөн нь түүний сэтгэлд энэ урлалын үрийг багаас нь суулгасан гэмээр. Ийнхүү тэр бага наснаасаа сураар эдлэл хийхийг сонирхож, өөрийн гараар туршин оролдсоор энэ урлалтай жинхэнэ утгаараа нөхөрлөж, анхны бүтээл болох дурангийн гэрээ зөвхөн өөрийн хэрэгцээнд зориулан хийсэн ч уг эдлэлийг нь хүмүүс сонирхож эхэлсэн нь түүнд урам өгч, ур чадвараа улам ахиулах хүч болсон байна. Тэр цагаас хойш суран эдлэлийн төрөл бүрийг туршиж, сүлжээс, хийц бүрийг өөрийн арга барилаар боловсронгуй болгосоор өнөөдөр морины хазаар, хударга, жолоо, цулбуур, бүс, дурангийн гэр зэрэг олон төрлийн бүтээлийг урладаг болжээ.

Түүний урласан суран эдлэлүүд зөвхөн Монголд төдийгүй ОХУ, Өвөр Монгол, Европын зарим оронд хүртэл хүрч, захиалга тасардаггүй. Уламжлалт хийцийг хадгалсан атлаа орчин үеийн шийдэл, шинэ өнгө төрхийг шингээсэн нь түүний бүтээлийн гол онцлог бөгөөд төрөл бүрийн тоног ашиглан эрэгтэй, эмэгтэй гоёлын бүс зэрэг шинэ төрлийн бүтээгдэхүүн урлаж эхэлсэн нь олон хүний сонирхлыг татсан байна.

Жамбажанц зөвхөн урлаач байхаар хязгаарлагдсангүй. Тэр өөрийн мэдлэг, туршлагаа бусадтай хуваалцаж, сурах хүсэлтэй хүмүүст зам заасан багш болж, “Гүрж сүлжээс” суран эдлэлийн сургалтыг цахимаар зохион байгуулж эхэлсэн бөгөөд Монголын өнцөг булан бүрээс хүмүүс энэ сургалтад хамрагдаж, зарим нь сурсан мэдлэг дээрээ тулгуурлан өөрийн жижиг бизнесийг эхлүүлж, нэмэлт орлоготой ч болжээ.

Түүний хэлснээр суран эдлэл хийж эхлэх үед нь зааж чиглүүлэх бичлэг, сургалт бараг байсангүй. Тиймээс өөрийн туулсан зам, гаргасан алдаан дээрээ үндэслэн сураа хэрхэн сонгохоос эхлээд сүлжээс бүрийг алхам алхмаар тайлбарласан хичээлүүдийг бэлтгэж, суралцагчдад аль болох ойлгомжтой, хялбар аргаар хүргэхийг зорьдог.

Өнөөдрийн байдлаар түүний сургалтад хамрагдсан шавь нарын тоо 1000 гаруйд хүрчээ. Тэр шавь нартайгаа зөвхөн багш, сурагчийн харилцаагаар бус, туршлагаа хуваалцаж, бие биеэ дэмждэг хамт олны уур амьсгалыг бүрдүүлэхийг чухалчилдаг бөгөөд суралцагчдаа идэвхжүүлэх зорилгоор төрөл бүрийн уралдаан, арга хэмжээ зохион байгуулж, шилдэг суралцагчдаа шалгаруулдаг уламжлалтай.

Түүний сургалт нэг удаа төлбөр төлөөд хязгааргүй хичээл үзэх боломжтой. “Хүн ер нь үнэгүй зүйлд төдийлөн анхаарал хандуулдаггүй. Харин өөрөө хөрөнгө зарцуулсан зүйлдээ илүү хариуцлагатай ханддаг” хэмээн тэр ярьсан юм.

Түүний шавь нарын дунд зөвхөн эрчүүд бус, эмэгтэйчүүд ч бий. Тухайлбал, Аяанаа хэмээх шавь нь сургалтаас олж авсан мэдлэгтээ тулгуурлан үсний уут, ээмэг, толгойн гоёл зэрэг суран эдлэлийг өөрийн гараар урлан гоёох болжээ.

Өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлж яваа Жамбажанцын хувьд суран эдлэл бол зүгээр нэг гар урлал биш. Харин Монгол ахуй, нүүдэлчин соёлын амьдралтай салшгүй холбоотой үнэт өв юм. Тэр өөрийн сурсан мэдсэн бүхнээ бусдад харамгүй хуваалцаж, уламжлалт урлалыг өвлүүлэн үлдээхийг зорьдог билээ. Ийнхүү 23 настай залуугийн гараас төрсөн суран бүтээлүүд төдийгүй түүний бэлтгэсэн олон шавь нар ч Монголын уламжлалт урлалын галыг бөхөөхгүй асааж, цаашид улам дэлгэрүүлэх итгэлийг төрүүлсээр байна.

Ч.Юмчирдулам

]]> zulaa Fri, 13 Mar 2026 16:08:50 +0800 Дэлхийн бүргэдчид Монголын тал нутагт цугларлаа http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18985 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18985

Хаврын эхэн сарын салхи цастай энгэрийг шүргэн үлээж, жавар нь бүрэн буцаагүй ч дулаарах өнгө аяс мэдрэгдэх өглөө. Хөндий дүүрэн олон хүн үндэсний дээл хувцсаа өмсөн цугларч, өнгө өнгийн торго, хээ угалз салхинд намиран харагдана. Морьдын төвөргөөн, хүмүүсийн шуугиан дунд алсад бүргэдийн далавч дэвэх сүрлэг чимээ сонстоно. Уудам тал, цаст уулын бэлд Монголын эртний ан авын уламжлалыг тээсэн, жил бүр уламжлал болон зохиогддог “Бүргэдийн баяр-2026” ийнхүү эхэлж, хаврын сэрүүхэн өглөөг онцгой уур амьсгалаар дүүргэнэ.

Кошкаров Арман: Цугласан олны урам зориг сэтгэлийн хүч өглөө

Энэ жилийн баяр онцгой ач холбогдолтой. Учир нь “Бүргэдийн баяр”-ын хүрээнд бүргэдээр ан хийх дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн анх удаа зохион байгуулагдаж байна. Нийт таван улсын 43 бүргэдчин оролцож буйгаас Казахстан, Испани, Унгараас, Киргизстан, ОХУ-аас нийт 15 бүргэдчин хүрэлцэн иржээ.

Харин Монгол Улсаас хамгийн олон буюу Баян-Өлгий аймгаас 20, Төв аймгаас нэг, Сэлэнгэ аймгаас нэг бүргэдчин оролцлоо. Энэ үеэр бүргэдийн баярт оролцож буй хүмүүсийн сэтгэгдлийг хуваалцсан юм. Кошкаров Арманы хувьд холоос буюу Казахстан улсаас бүргэдийн баярыг зорьсон ирсэн аж.

Тэрээр өмнө нь Баян-Өлгий аймагт болсон бүргэдээр ан хийх тэмцээнд оролцож, хоёрдугаар байрт шалгарч байжээ. Харин энэ удаа “Бүргэдийн баяр–2026”-д өрсөлдөхөөр ирсэн тэрээр тэмцээний зохион байгуулалт маш сайн, уур амьсгал нь онцгой сайхан байгааг хэллээ. Мөн хуран цугласан олон үзэгчдийн дэмжлэг, урам зориг түүнд ихээхэн сэтгэлийн хүч өгч байгааг хуваалцсан юм. Цаг агаар сэрүүхэн, салхи үе үе сэвэлзэж байсан ч баярт хүрэлцэн ирсэн хүмүүсийн сэтгэл догдлон хөөрсөн уур амьсгал тэр бүхнийг умартуулна.

Казах үндэстний уянгалаг дуу эгшиглэхэд зарим нь хэмнэлд нь тааруулан бүжиглэж, хүмүүсийн харцанд гэрэлтэх догдлол, хаа сайгүй цуурайтах инээд баярын уур амьсгалыг улам тодотгож байв.

Үндэсний дээл хувцсаараа гоёсон морьтон залуус, хуучны хэв маягтай зассан худалдааны асрууд, гараар урласан торгон цүнх, мөнгө, зэс гоёл чимэглэлүүд гээд нүд баясгам зүйлс энд тэндгүй. Түүнчлэн чонон дах нөмөрсөн залуус хүйтэн салхийг үл ажран тайван алхах нь үзэгчдийн анхаарлыг эрхгүй татна. Тэднийг харахад яг л тал нутгийн анчдын хуучин дүр төрх амилсан мэт санагдуулах аж.

“20 жилийн түүхтэй Бүргэдийн баяр жил ирэх тусам улам өргөжиж байна”

Бүргэдээр ан хийх уламжлал нь 6000 жилийн өмнөөс төв азийн нүүдэлчдээс эхлэлтэй гэж түүхийн эх сурвалжууд дурьдсан байдаг. Энэ дундаас үеийн үед, үрээс үрд дамжуулан энэхүү уламжлалаа хадгалж байгаа нь Монгол Улс. “Монголын бүргэдчид” холбооны тэргүүн С.Медеухан бүргэдийн баярын түүхийг тайлбарлалаа. Бүргэдийн баяр нь 20 жилийн түүхтэй бөгөөд жил ирэх тусам улам өргөжиж байгаа гэдгийг хэллээ.

Энэ жилийн хувьд анх удаа олон улсын тэмцээн хэлбэрээр зохион байгуулагдаж байгааг тэрээр мөн онцолж байсан юм. Сонирхуулахад, 2022 онд Казахстан улсад таван улс нийлж Дэлхийн бүргэдчидийн холбоог байгуулсан бөгөөд Монгол улсыг төлөөлж ‘Монголын бүргэдчид’ холбоо гишүүнээр элсжээ.

Бүргэдийн баяраас зөвхөн бүргэдүүдийн нисэлтээс гадна байгаль, хүн, соёл хоорондын нарийн уялдаа холбоог илүү гүн мэдрэх аж. Цаст уулын энгэрийг даван дүүлж буй бүргэд бүр эзнийхээ хөдөлгөөн, хүслийг ойлгож, тэнгэрийн салхи, талын хөндийн чимээг мэдэрч, дуу хойлойг нь таньдаг нь үнэхээр гайхамшигтай. Талын салхи, хүмүүсийн догдлол, бүргэдийн дэвэлт, үндэсний урлагийн уянгалаг аялгуунууд бүгд нэгэн эгшигт нийлэх мэт, хүн, амьтан, байгаль гурвыг нэгэн холбоотойг мэдрүүлж байлаа.

Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумаас ирсэн ахмад бүргэдчин Бүркитхан Хайзым нь Бүргэдийн баярт 20 жил тасралтгүй оролцож байгаа аж. Энд ирсэн бүргэдчдээс хамгийн ахмад тэрээр “Өнөөдрийн цаг агаар маш сайхан болж бүргэд маань ч сайхан нислээ.

Олон улсын тэмцээн болж буй учир Монгол улсынхаа нэрийг мандуулж, өндөрт өргөхийн тулд хичээнэ” хэмээн ярилаа. Салхи сэвэлзсэн талын дунд дэвэх бүргэдүүдийн сүрлэг далавч, тэднийг гаршуулсан эзэдтэйгээ хамт эртний уламжлалыг амилуулахуйд хүмүүсийн догдлол, хөөр баяслыг авчирч энэхүү баяр нь Монголын бахархал, түүх, соёлын нэгэн амьд гэрэл гэгээ болж буй нь илт мэдрэгдэнэ. Магадгүй энэ нь бидний уламжилж ирсэн өв соёл, ан авын урлаг, байгальд хүндэтгэлтэй хандах ухааны илрэл. Ийм л агшинд хүн өөрийгөө түүхийн нэгэн утга учиртай холбоотойг ойлгож, соёлын өвийг нандигнан хайрлах мэдрэмжээр дүүрэх биз.

Т.МИЧИДМАА

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

]]> zulaa Mon, 09 Mar 2026 10:45:46 +0800 Ватиканы хүндэт харуул... http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18383 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18383 Уншигч та бүхэнд дэлхийн католик шашны төв болсон Ватикан улсын зэвсэгт хүчин, хүндэт харуулын тухай мэдээллийг хүргэж байна.

Ватикан Улс нь Итали Улсын нийслэл Ром хотын дотор бие даан орших тусгаар тогтносон хаант засаглал бүхий хот улс юм. Дэлхий дээрх хамгийн жижигхэн, цөөн хүн амтай улсын нийт хүн ам нь 859 орчим. Тус улс нь 1929 онд Латераны гэрээ ёсоор тусгаар тогтнолоо зарласнаас хойш Ромын Католик сүмийнхэн удирдаж иржээ.

Ромын Пап нь 756 оноос 1860 он хүртэл төв Италийг захирдаг байсан бөгөөд 1860 онд газар нутгийн ихэнхийг Италийн вант улс хураан аваад, Ром хотын төвд үлдсэн байсан газар нутаг нь ч 1870 онд үгүй болсон байсан нь 1929 онд сэргэсэн гэж хэлж болно. Төрийн тэргүүн нь Ромын пап.

Ватикан хот улс 44030 км/кв газар нутагтай. 1859 онд байгуулагдаж 1871 оны тавдугаар сарын 13-ны өдөр тусгаар тогтнолоо олж 1929 оны хоёрдугаар сарын 11-ний өдөр Холи Сеегийн удирдлага дор хаант засаглалтай болсон.

Тус улсын арми ердөө 110 хүнтэй гэдэг яриа гардаг ч улс орны дотоод нууц гэдэг утгаар нарийн тодорхой мэдээлэл байдаггүй. Швейцарын гвардийн торгон цэргээс бүрддэг энэ зэвсэгт хүчин Католик шашны тэргүүн Ромын хамбын өргөөг 500 жил хамгаалж байгаа түүхтэй.

Дайн самуун дэгдээж байсан 1503-1513 оны үед Ромын пап Юлий II тэр цагт хамгийн шилдэг цэргүүд бүхий Швейцарын армиас өөрийгөө хамгаалуулах зорилгоор 150 цэргийг ахмад Каспар фон Зилененээр удирдуулан авсан гэдэг.

Өдгөө тус улсын цэргүүдэд 174 см-ээс өндөртэй, 19-30 настай, католик шашинтан байх шаардлага тавьдаг. Тэд 2-20 жил алба хааж болно. Бас сахал тавихгүй, үсээ урт ургуулахгүй байх ёстой байдаг байна.

]]> zulaa Tue, 11 Nov 2025 16:48:09 +0800 ФОТО: “Seoul Drama Awards 2025” наадмын улаан хивсний ёслолоос http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18145 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18145

Жил бүр уламжлал болон зохион байгуулдаг “Seoul Drama Awards” (The Seoul International Drama Awards) ёслол Өмнөд Солонгосын Сөүл хотын KBS телевизийн төв байранд болж өндөрлөлөө.

Өнөө жил 20 жилийн ойгоо тэмдэглэж байгаа тус ёслолын улаан хивсний ёслолын гэрэл зургаас хүргэе.

]]> zulaa Tue, 07 Oct 2025 14:17:03 +0800 Керамик барималч Н.Сүхбүрэн ЮНЕСКО-гийн гишүүн уран бүтээлч болов http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18141 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18141

Керамик барималч, уран бүтээлч Н.Сүхбүрэн ЮНЕСКО-гийн Олон улсын уран бүтээлчдийн албан ёсны гишүүнээр элсжээ.

Энэхүү гишүүнчлэл нь түүний уран бүтээлийг олон улсын хэмжээнд өндрөөр үнэлсний тод илрэл бөгөөд Монголын соёл, урлагийн нэр хүндийг дэлхий дахинд өргөсөн чухал үйл явдал боллоо гэж Соёл, урлагийн газраас мэдээлэв.

Керамик барималч Н.Сүхбүрэн уран бүтээлдээ хүний оршихуйн мөн чанарыг орчин үеийн урлагийн чиг хандлагатай хослуулж, керамикийн урлагийг шинэ түвшинд хөгжүүлж буй юм. Тэрбээр 2005 онд Дүрслэх урлагийн дээд сургуульийг керамик уран бүтээлч мэргэжлээр төгссөн бол 2013 онд Өмнөд Солонгосын Сөүл хотын “Мёнжи” их сургуульд суралцсан байна. Н.Сүхбүрэн нь Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан, МУЭ-ийн шагналт барималчин юм.

Ташрамд дурдахад, түүний “Инээмтгий хайр” бүтээл Дүрслэх урлагийн 2023 оны шилдэг гурван бүтээлийн нэгээр шалгарч байв.

Түүний урласан зарим бүтээлээс толилуулж байна.

]]> zulaa Tue, 07 Oct 2025 12:11:48 +0800 “Go Mongolia” төслийн сурталчилгааны зураг авалтыг Парис, Лондон, Токио, Монгол зэрэг дөрвөн улсад хийжээ http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18002 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=18002

“Go Mongolia” брэндийн шинэ сурталчилгааг Японы “Mr+Positive” продакшн компани бүтээж, есдүгээр сарын 2-ны өдөр сурталчилгаагаа цацжээ.

Сурталчилгааг ЭНД дарж үзэх боломжтой.

Уг сурталчилгааны найруулагчаар Патрик Филетти, зураглаачаар Жани Хэкли нар ажиллаж, гол дүрд загвар өмсөгч Ж.Энэрэл тоглож, хөөмийч В.Батзориг оролцсон байна. Сурталчилгааны зураг авалтыг Лондон хотод “LSK Productions”, Парис хотод “Glitch Paris”, Токио хотод “Mr+Positive Tokyo” компаниудтай хамтарч зураг авалтыг хийсэн бол Монгол дахь зураг авалтыг “Fixers Mongolia” компани зохион байгуулжээ.

Түүнчлэн Гадаад дахь зураг авалтын үеэр Лондон хотод Английн хөлбөмбөгийн дээд лигийн “Фүлхэм” клубийн тамирчдыг сурталчилгаандаа оролцуулсан байна. Энэхүү бүтээл нь Монголын аялал жуулчлалын салбарыг олон улсын хэмжээнд сурталчлах, Монголын уламжлалт соёлыг таниулах зорилготой аж.

]]> zulaa Thu, 11 Sep 2025 09:56:26 +0800 Фото сурвалжлага | Нүүдэлчин фестивал 2025 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=17871 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=17871

]]> zulaa Mon, 25 Aug 2025 09:33:13 +0800 “Монгол гэр бүл” гэрэл зургийн уралдааны шилдэг бүтээлүүд тодорлоо http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=17282 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=17282

Монгол гэр бүлийг дэмжих, уламжлал өв соёлыг сурталчлах, гэр бүл дотор өрнөдөг агшин, үйл явдлыг гэрэл зурагт мөнхлөх зорилготой “Монгол гэр бүл” гэрэл зургийн уралдааны дүн гарч өчигдөр /2025.04.07/ шилдэг бүтээлийн эздээ тодруулжээ.

Сонирхогчийн төрөлд

1-р байр – Ц.Батбаяр “Зочилсон нь”
2-р байр – Ж.Найрамдалмаа “Аав, ээжийн 9 эрдэнэ”
3-р байр – Б.Будхүү “Хилчний гэргий”

Мэргэжлийн төрөлд

1-р байр – П.Баттулга “Амин үр”
2-р байр – Э.Мөнхчулуун “Хөдөлмөрийн үр шим”
3-р байр – Д.Занданбат “Цэцэрлэг тарлаа”
Тусгай байр – Б.Бямба-Очир “Аавын ялалт” зургууд тус тус шалгарлаа.

Гэр бүлийн халуун дулаан харилцаа, өнөөгийн байдал, хүмүүсийн амьдрал, хувь заяа, аз жаргал, баяр гуниг, аж байдал зэрэг амьдралын хором бүрийг бүх өнцгөөр харуулсан “Монгол гэр бүл” гэрэл зургийн уралдаанд Улаанбаатар, Дархан-Уул, Ховд, Говь-Алтай, Дорнод, Хөвсгөл, Дорноговь зэрэг аймгийн нийт 50 гаруй гэрэл зурагчдын 200 гаруй бүтээл иржээ.

Энэхүү уралдааныг Монгол Улсад хүүхдийн байгууллага үүсэж, хөгжсөний 100 жилийн ойн хүрээнд Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам, Монголын Гэрэл зурагчдын нэгдсэн холбоо, эмэгтэй гэрэл зурагчдын “Бүсгүй мэлмий” клубтэй хамтран “Монгол гэр бүл” гэрэл зургийн уралдааныг мэргэжлийн гэрэл зурагчид болон гэрэл зураг сонирхогчдын дунд зохион байгуулсан юм.

”Монгол гэр бүл” зургийн уралдаанд ирүүлсэн бүтээлүүдээс шилдэг 30 бүтээлийг шалгаруулж Монголын театрын музейд үзэсгэлэн гарган, долоо хоногийн хугацаанд нийтийн хүртээл болгоно.

]]> zulaa Sat, 12 Apr 2025 12:50:43 +0800 Бодит байдлыг харах “тусгай шил”-ээр “Stereotype” үзэсгэлэнг тольдоорой http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=17018 http://beta.nutag.mn/index.php?newsid=17018

Бидний эргэн тойронд байж л байдаг сандал, ширээ, түлхүүр, хүүхдийн тоглоом... Аль хэдийнээ нүдэнд дасаж, онцгойлон “өртөхөө” ч больж, анхнаасаа ийм л байх ёстой мэт хүн бүр хүлээн зөвшөөрчихсөн. Сандал бол ийм, ширээ бол ийм. Энэ бүгд яг энэ хэвээрээ л байх ёстой гэсэн бодол. Яг ийм замаар бидний дотор хэвшмэл ойлголт буюу стереотип үүсдэг.

Өөрөөр хэлбэл, стереотип нь тодорхой бүлэг хүмүүс, үзэгдэл эсвэл юмсын талаарх өнгөц хэр нь нийтлэг ойлголттой байхыг хэлдэг. Гэхдээ эдгээр нийтлэг тодорхойлолт яагаад бий болсон, эсвэл бий болох боломжтой талаар бидний өдөр тутам хэрэглэдэг энгийн эд юмсыг төлөөлүүлэн уран бүтээлч А.Болормаа “Stereotype” үзэсгэлэндээ онцолжээ.

Энэ нь түүний эх орондоо гаргаж буй анхны бие даасан үзэсгэлэн бөгөөд ХААН галерейд 2-р сарын 15-нд нээлтээ хийсэн юм. Үзэсгэлэнд дэлгэсэн бүтээлүүдийн хувьд Монголд сүүлийн жилүүдэд тун ховор хийгдэж буй өнгөт модон бар, хулдаасан бар болон холимог техникээр бүтсэн, интерактив гэдгээрээ онцлогтой.

А.Болормаа нь СУИС-ийн Дүрслэх урлагийн академийг график зургийн чиглэлээр суралцаж төгсөн, Норвеги улсын Агдерийн их сургуульд урлаг судлалаар магистрын зэрэг хамгаалсан. Мөн Норвегийн Берген хотын Дүрслэх урлагийн академийн мэргэших сургалтад суралцан, олон төрлийн уран бүтээлийн арга техник эзэмшсэн уран бүтээлч бөгөөд 2018 онд Монголд ирснээсээ хойш Дүрслэх урлагийн академид багшаар, 2025 онд СИТИ их сургуулийн Архитектур дизайны сургуулийн График дизайны тэнхимийн эрхлэгчээр ажиллаж буй юм.

Тэрбээр үзэгчдийн оролцоотой, анаглиф арга техникийг ашиглан тогтсон стереотип, нийтлэг ойлголт, хязгаарлагдмал дүрслэлийг давсан бодит байдал, олон талт үзэл баримтлал бий гэдгийг бүтээлээрээ дамжуулан илэрхийлэхийг зорьжээ.

Бодит байдал нь олон талт, хувь хүний онцлог, нөхцөл байдлыг агуулсныг угтаа бид дотроо мэдэж байдаг ч ихэнхдээ санаж сэрэх, мэдрэхээ умартан урагшилсаар байдаг. Зүйрлэвэл яг л энэхүү үзэсгэлэнгийн танхимд буй улаан, цэнхэр өнгийн нүдний шил зүүчхээд тайлж бодит байдлыг харахын оронд улам бүр цааш алхах мэт. Эсвэл эсрэгээрээ бидэнд бодит байдлыг харах “тусгай шил” дутсан ч байж болох юм.

Бага насны хүүхдүүдэд үсэг цээжлүүлэхэд хэрэглэдэг зурагтай карт байдгийг та санаж байна уу? Аяганы зураг үзүүлээд аяга гэхэд ордог “А” гээд цээжилдэг. Тэгвэл тэр а үсэг ердөө л үгэнд нь байдаг л үсэг болохоос аягыг бүхэлд нь илэрхийлэхгүй шүү дээ. Энгийн нэг үсгээс гадна өөр үсгүүд нийлж байж л аягыг, шоог эсвэл морь гэсэн бүтэн утга бүтээдэг.

Юмсыг эсвэл хүмүүсийг ч гэлтгүй та өөрийгөө, бодол, мэдрэмжээ шинээр танин мэдвэл ямар сонирхолтой байх бол? Нялх хүүхэд юмс үзэгдлийг ажиглан судлан мэдэрч хүртэж байж танин мэддэгтэй адил та ч дотоод хүүхдээ сэрээн эргэн тойрноо, дэргэдэх хүмүүсээ үгүй бүр танихгүй хүмүүсийг ч, өөрийгөө ч шинээр танин мэдэх зорилгоор фильтер бүхий нүдний шилээ тайлаад юмсын жинхэнэ өнгийг харна уу.

“Stereotype” үзэсгэлэн ХААН Банк цамхгийн 3-р давхарт байрлах ХААН галерейд 2025 оны 2-р сарын 28-ныг дуустал ажлын өдрүүдэд 09:00-18:00 цагийн хооронд үнэ төлбөргүй нээлттэй бөгөөд урлаг сонирхогч та бүхнийг хүрэлцэн ирэхийг урьж байна.

]]> zulaa Tue, 25 Feb 2025 20:48:54 +0800