Дээрх иргэдийг сумын эрүүл мэндийн төвд хүргэж, галыг иргэдийн хүчээр түргэн шуурхай унтраан нурманд оруулаад байна.

Цаг агаарын хувьд хүчтэй салхитай байсан бөгөөд хажуу айлын хашаа, гэр шатах эрсдэлээс урьдчилан сэргийлжээ.

Авилгатай тэмцэх газарт мэдүүлсэн хамгийн сүүлийн хөрөнгө орлогын мэдүүлгээр Энхбатын өөрийн орлого 69 сая, гэр бүлийн орлого 49 сая төгрөг болсон бөгөөд хадгаламж нь өмнөх мэдүүлгээс 75 сая төгрөгөөр нэмэгджээ. Мөн тэрбээр Lexus RX дөрвөн зуун тавь загварын автомашинтай болж, нэг орон сууц, хоёр автомашины зогсоол, таван га газар, үнэт эдлэл, мал сүрэг эзэмшдэг хэмээн мэдүүлсэн байна. Олон нийтэд тайлагнасан эдгээр өөрчлөлтүүд төрийн өндөр албан тушаал хашиж эхэлсэн хугацаатай давхцаж буй нь ашиг сонирхлын зөрчил, орлогын эх үүсвэрийн ил тод байдлын талаар асуулт үүсгэж байна.

Үүнээс гадна Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтэс Өмнөговь аймгийн Засаг дарга Энхбат болон түүний ойрын хүрээний хэд хэдэн албан тушаалтныг тендерийн үйл ажиллагаанд хууль бусаар нөлөөлсөн, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан байж болзошгүй үндэслэлээр шалгаж эхэлжээ. Шалгалтад Худалдан авах ажиллагааны газрын дарга Ганхуяг, түүний дүү Очирхуяг, Засаг даргын аав Энхээ, Бүсийн дата төвийн дарга Чинбат, Засаг даргын тамгын газрын Хөгжлийн бодлогын хэлтсийн барилгын салбар хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхмаа нар багтаж байна.

Эдгээр хүмүүсийн хамаарал бүхий компаниуд сүүлийн дөрвөн жилийн хугацаанд нийт арван хоёр тэрбум төгрөгийн үнэлгээ бүхий ная гаруй тендерт удаа дараа шалгарсан байж болзошгүй талаар Сангийн яаманд гомдол ирсэн нь шалгалтын үндэслэл болжээ. Одоогоор Авилгатай тэмцэх газраас холбогдох этгээдүүдийн гэр, албан өрөөнд нэгжлэг хийх, нотлох баримт илэрвэл дөчин найман цагийн хугацаанд баривчлах, гэмт хэргийн шинж тогтоогдвол шүүхийн зөвшөөрлөөр гуч хүртэл хоногоор цагдан хорих ажиллагаа явуулах төлөвлөгөөтэйгээр шалгалтыг үргэлжлүүлж байна.

Энхбат өмнө нь бөхийн барилдаантай холбоотой бичлэгийн асуудлаар мөн Авилгатай тэмцэх газарт шалгагдаж байсан түүхтэй. Ийм нөхцөлд түүний удирдаж буй аймаг орон нутгийн түүхэнд байгаагүй хэмжээний бонд босгож, олон зуун тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хэрэгжүүлэх гэж байгаа нь санхүүжилтийн ил тод байдал, хяналтын тогтолцооны талаар илүү өндөр шаардлага тавих нөхцөлийг үүсгэж байна.

Өмнөговь аймаг хоёр мянга хорин зургаагаас хоёр мянга хорин найман онд бондын хөрөнгөөр шинэ дулааны цахилгаан станц барьж, бүс нутгийн эрчим хүчний хараат байдлыг бууруулах стратегийн зорилт дэвшүүлж байгаа ч уг төслийн хэрэгжилт, худалдан авалт, гэрээ хэлцэл нь улс төрийн нөлөөлөл, ашиг сонирхлын зөрчил, бүлэглэлийн сонирхлоос ангид, олон нийтийн бодит хяналтад явагдах эсэх нь хамгийн том асуулт хэвээр үлдэж байна.

Газар зүйн байршил (Өргөрөг, Уртраг): 46.19, 94.07

Тус аймгийн Онцгой байдлын газраар дамжуулан Тонхил сумын Засаг дарга, Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга нараас тодруулахад газар хөдлөлтийн чичирхийлэл мэдрэгдсэн, хохирол учраагүй гэж мэдээлсэн байна.

Өчигдөр өглөө Халиун булаг багийн Монголын хөндий гэх газар анхны үйл ажиллагаагаа эхлүүлж цаг агаарт зориудаар нөлөөлсөн байна.

Цаг агаарт зориудаар нөлөөлөх үйл ажиллагаа нь угтвар чийгийг нэмэгдүүлэх, ган, хуурайшилтыг бууруулах, бэлчээрийн ургамлын ургалтыг дэмжих, усны нөөцийг нэмэгдүүлэх зэрэг чухал ач холбогдолтой юм.

- Мотоциклыг зөвхөн 18 насанд хүрсэн "А" ангиллын жолоодох эрхийн үнэмлэхтэй этгээд жолоодох;

- Замын хөдөлгөөний дүрмээ баримтлан анхаарал болгоомжтой зорчихыг цагдаагийн байгууллагаас анхааруулж байна

Энэхүү асуудалтай холбогдуулан Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир төр, нийтийн ашиг сонирхлыг зөрчсөн, байгаль орчинд хохирол учруулсан аливаа үйлдэлд онцгой анхаарал хандуулж, хяналт шалгалтыг эрчимжүүлэн ажиллахаа илэрхийллээ.

Цаашид байгаль орчны улсын хяналтын газраас хууль бус олборлолтыг таслан зогсоох, эрсдэл бүхий бүс нутгуудад хяналт шалгалтыг тогтмолжуулах, холбогдох хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах, зөрчил гаргасан этгээдэд хариуцлага тооцох, учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, байгаль орчныг сэргээн хамгаалах арга хэмжээг үе шаттайгаар хэрэгжүүлэн ажиллах болно.

Дашрамд дурдахад 2025 онд Түгээмэл тархацтай ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид болон холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу Засгийн газрын тогтоолоор түр карьер олгосон нийт 57 газарт хяналт шалгалт хийж, илэрсэн зөрчилд 57,250,000 төгрөгийн торгууль, 168,834,085 төгрөгийн хохирол нөхөн төлбөр ногдуулан, зөрчил тус бүрд албан даалгавар өгч, хэрэгжилтийг хангуулан ажилласан байна.

Иймд жолооч та бүхэн орон нутгийн замд зорчихдоо зам орчиндоо хурдаа тохируулан явах, хамгаалах бүсээ тогтмол зүүж анхаарал болгоомжтой зорчихыг анхааруулъя.

Тодруулбал, Гал түймэр унтраах үйл ажиллагааг зохион байгуулж байх үед Чандмань сумын мэргэжлийн ангиас оролцож байсан цэцэрлэгийн нярав галд өртөж амь насаа алдсан байна. Тэрбээр шатаж буй шагшуурга дунд байхад салхины чиг өөрчлөгдсөний улмаар галаас гарч ирж чадаагүй аж.

Тодруулбал, тухайн иргэн нь Монгол Улсын ховор амьтны жагсаалтад багтсан "Алтайн хойлог" шувууг хууль бусаар агнасан байж болзошгүй нөхцөл байдлыг тогтоож, эд мөрийн баримтаар хураан авч Говь-Алтай аймгийн Цагдаагийн газарт шалгаж байна.

Монгол Улсын Засгийн газрын 2023 оны 260 дугаар тогтоолоор хойлог шувууны экологи-эдийн засгийн үнэлгээг 217,000 төгрөгөөр тогтоосон бөгөөд хуульд заасны дагуу уг үнэлгээг хоёр дахин нэмэгдүүлсэн хэмжээгээр байгаль орчинд учруулсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх зохицуулалттай.

Харин Эрүүгийн хуулийн 24.5.1 дугаар зүйлд зааснаар Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутагт зөвшөөрөлгүйгээр амьтан агнасан, барьсан, эсхүл ховор амьтныг тусгай зөвшөөрөлгүйгээр агнасан, барьсан, зориудаар тэжээж гаршуулсан, үржүүлсэн, тэдгээрийн гаралтай түүхий эдийн зүйлийг хадгалсан, худалдсан, худалдан авсан, тээвэрлэсэн, гадаад улсад гаргасан, ховор амьтны чихмэл, эд, эрхтэн, тэдгээрийн гаралтай түүхий эдийн цуглуулга хийсэн бол таван мянга дөрвөн зуун нэгжээс хорин долоон мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах, эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэхээр хуульчилсан.

Уг судрыг Далайчойнхор вангийн хошууны уран дархчууд болох бурхан урлаач Балжиннямын Гүрбадам, уран Чоймбол нар XIX-XX зуунд бүтээжээ.

Жадамба, Банзрагч, Сундуй судар нь монголчуудын эртнээс тахин шүтэж, эрхэмлэн дээдэлж ирсэн хөлгөн судруудын тоонд багтдаг. Жадамба судар нь Ганжуурын эхний боть буюу Билиг барамидын аймагт хамаарах, Бурхан багш Шагжамүнийн айлдсан хоосон чанарын тухай сургаалыг өгүүлдэг, монголоор “Найман мянгат” хэмээн нэрлэгддэг судар юм.