Дээрх хүүхдүүдээс 3 нь мотоцикл, 18 нь автомашин жолоодож замын хөдөлгөөнд оролцож байхдаа осол гаргаснаас нэг нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн байжээ. Шүүхээс 5 хүүхдэд хорих ял, 2 хүүхдэд зорчих эрх хязгаарлах ял, 11 хүүхдэд ял оногдуулахгүйгээр тэнсэж, зан үйлээ засах хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ авсан бол 3 хүүхдийг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлжээ.

Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуульд зааснаар 18 насанд хүрсэн, тухайн ангиллын тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх бүхий шалгалтад тэнцсэн, жолоодох эрхийн үнэмлэхтэй иргэн тээврийн хэрэгсэл жолоодон хөдөлгөөнд оролцох эрхтэй. Гэтэл насанд хүрээгүй хүүхдүүд тээврийн хэрэгсэл жолоодон зам тээврийн осол гаргаж, өөрсдийн болон бусдын амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учруулж, шүүхээс эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаа явдал жил бүр нэмэгдэж байна.

Насанд хүрээгүй хүүхдүүдийн үйлдсэн зам тээврийн ослын хэргийн 13 буюу 61.9 хувь нь шөнийн цагаар гарчээ. Эцэг эхчүүд тээврийн хэрэгслийн түлхүүрээ ил задгай тавьдаг, хүүхдэдээ тавих хараа хяналт сул, жолоодох эрхгүйгээр тээврийн хэрэгсэл жолоодсоноос үүсэж болох хор уршиг, эрх зүйн үр дагаврын талаар хүүхдүүдээ ойлголт өгдөггүй, энэ талаарх хүүхдүүдийн мэдлэг дутмаг зэрэг байдал нь энэ төрлийн гэмт хэрэг гарах шалтгаан болж байна.

Иймд эцэг эх, асран хамгаалагч та бүхэн насанд хүрээгүй хүүхдийн бие бялдар, оюун ухаан гүйцэд төлөвшөөгүйг анхааралдаа авч, тэдэнд тавих анхаарал халамж, хараа хяналтаа сайжруулж, Хүүхэд хамгааллын тухай хуульд заасан хүүхдийн эрхийг хамгаалах, гэмт хэрэг, зөрчилд үйлдэхээс урьдчилан сэргийлэх үүргээ биелүүлэхийг прокурорын байгууллагаас зөвлөж байна.

Трамвай нь 100 хувь цахилгаан учир авто замын түгжрэл, автомашины хорт утаа ялгаруулалтаас үүсэх агаарын бохирдлыг бууруулах чухал ач холбогдолтой. Тухайлбал, нүүрстөрөгчийн дутуу исэл (CO₂) ялгаруулалт 39 мянган тонноор, азотын давхар исэл (NO₂) ялгаруулалт 234 тонноор, нарийн ширхэгт тоосонцор (PM2.5) ялгаруулалт 2.7 тонноор буурах боломжтойг ТЭЗҮ-д тусгасан байна. Мөн зорчих хугацааг хэмнэснээр жилд 49.6 сая ам.доллар, шатахууны хэрэглээ, ашиглалтын зардлыг бууруулснаар жилд 14.2 сая ам.долларын хэмнэлт гарах тооцоо гарсан аж. 

Түүнчлэн төслийн талаарх олон нийтийн санал хүсэлтийг хүлээн авч, хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн байна. Тус хэлэлцүүлэг, судалгаанд Баянгол, Хан-Уул, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн нийт 38 хороодын иргэн оролцсон. Иргэдийн зүгээс төслийн хүрээнд ногоон байгууламжийг төлөвлөх, аюулгүй байдлыг хангах, иргэдэд замын хөдөлгөөний дарамт учруулахгүй байх тал дээр анхаарч ажиллах санал дэвшүүлжээ. 

"Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн шийдвэрийн дагуу 1072 хувьцаатай иргэн бүрт ногдох 63,242 төгрөгийн ногдол ашгийг дөрөвдүгээр сард багтаан иргэдийн дансанд шилжүүлэх юм. 

Тус компани 2025 онд 1.1 их наяд төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласан бөгөөд үүнээс нэгж хувьцаанд 65.55 төгрөг, нийт 786.6 тэрбум төгрөгийг хувьцаа эзэмшигчдэд хуваарилахаар шийдвэрлэсэн. Үүнээс 3.5 сая иргэн хувьцаа эзэмшигчдэд нийт 208.5 тэрбум төгрөгийг буюу 1072 хувьцаатай иргэнд 63,242 төгрөгийн ногдол ашиг олгох юм.

Иргэдэд олгох ногдол ашгийг татвар суутгасны дараах дүнгээр тооцож байгаа бөгөөд холбогдох шилжүүлгийг хууль тогтоомжийн хүрээнд, зохих журмын дагуу шат дараатайгаар дансанд байршуулах аж. Ногдол ашиг тараах ажлыг холбогдох байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулж, хугацаанд нь багтаан иргэдэд хүргэхийг компанийн гүйцэтгэх удирдлагад үүрэг болгосон билээ. 

Хурлаар МҮОХ-ны гишүүдийн хурлыг 2026 оны тавдугаар сарын 7-ны өдөр зохион байгуулахаар товлон батлав. Мөн олон улсын жишигт нийцүүлэн байгууллагын бүтцийг шинэчлэн баталж, гүйцэтгэх захирлын орон тоог нэмэгдүүлэв.

Түүнчлэн “Лос Анжелес-2028” зуны олимпын наадамд оролцох Монголын багийн ахлагчаар Монголын Чөлөөт бөхийн холбооны ерөнхийлөгч, МҮОХ-ны Гүйцэтгэх зөвлөлийн гишүүн Я.Содбаатарыг томилов.

Монголын үндэсний олимпын хорооны IX чуулган өнгөрсөн сард болж, Б.Баттүшиг нийт гишүүдийн 96.7 хувийн саналаар МҮОХ-ны ерөнхийлөгчөөр улиран сонгогдсон билээ. Тэгвэл Монголын чөлөөт бөхийн холбооны ерөнхийлөгч Я.Содбаатар 93 хүний саналаар гүйцэтгэх зөвлөлд багтсан юм.

 Энэ удаагийн хүзүүвч нь байршлын мэдээлэл дамжуулахаас гадна өөр дээрээ бичлэг хийх хүчин чадалтай бөгөөд тухайн зүйл амьтны шилжилт хөдөлгөөн, идэш тэжээл, амьдрах орчны сонголт зэрэг биологи, экологийн онцлогийг судлахад ихээхэн ач холбогдолтой юм.

Энэ талаар хотын дарга Х.Нямбаатар ““Барс” захын ар талын энэ газрыг үйлчилгээтэй орон сууц барих зориулалтаар 2000 оны үед ААН-д захирамжилсан байна. Гэвч оршин суугчид тус ААН-ийг үйлчилгээтэй орон сууц барихыг нь дэмжээгүй, эсэргүүцсээр байсан. НИТХ-ын төлөөлөгч Б.Сэмжидмаа оршин суугчдын хүсэлтийг хотын удирдлагуудад танилцуулаад энэ асуудалд ААН-тэй ойлголцож, зөвшилцөх шаардлага бий болсон. Оршин суугчид энэ газрыг барилгажуулалгүй, ногоон байгууламж байгуулах хүсэлт тавьсан.

Харин ААН-ийн зүгээс мөн энэ газрыг олон жилийн хугацаанд эзэмшиж, газрын төлбөр төлж явсан учир дүйцэх газраар сольё гэдэг санал тавьж байгаа юм. Бид тус ААН-д “Сэлбэ 20 минутын хот” төслийн байршилд цэвэр, бохир, дулаанаар хангах нөхцөлтэйгөөр, газрын хэмжээг одоо байгаа хэмжээнээс нэмэгдүүлэн, нэгдүгээр эгнээнд худалдаа үйлчилгээ эрхлэх зориулалттай, төлөвлөлтөд нийцсэн үйлчилгээтэй орон сууц барих газраар солих санал тавиад байна. Харин энэ газар дээр 2026 ондоо багтаж тохижилт, ногоон байгууламж хийхээр төлөвлөөд байна. Энэ хэсэгт ямар нэг газар олголт хийхгүй, мөн автомашины зогсоол барихгүй. Харин иргэдийн амралт чөлөөт цагаа өнгөрөөхөд зориулсан тохижилтын ажил хийнэ” гэлээ.

Энэ нь иргэд алхах, гүйх, дасгал хөдөлгөөн хийх боломжийг бүрдүүлж байгаа юм.

Өвлийн улиралд хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэж, нийтийн эзэмшлийн талбайн өнгө үзэмж, цэвэр байдлыг сэргээсэн.

Дөрөвдүгээр сарын 30-ныг дуустал өдөр бүр 07:00-19:00 цагийн хооронд гэр бүл, найз нөхөдтэйгөө хамт ирж, идэвхтэй амьдралын хэв маягийг хэвшүүлээрэй хэмээн тус хүрээлэнгийн хамт олон уриалжээ.

Хоёр жилийн өмнө буюу 2024 онд "Төв цэнгэлдэх хүрээлэн" ХХК-ийг нийслэлийн өмчид бүрэн авч, засвар хийсэн байна.

Өчигдөр буюу пүрэв гарагт чуулганаар хэлэлцэх эсэхийг шийдэж 101 гишүүн хуралд оролцов. Ингээд 56.4 саналаар хэлэлцэхээр боллоо. Ер нь бол Ерөнхийлөгчийн хууль урагшилж байна. Энэ хэрээр нийгэмд сэдэв, ордонд талцал хуваагдал даамжрав. Энэ хууль дээр эргээд л МАН салж сарниж байх шиг. МАН байтугай эсэргүүцээд сууж байх ёстой АН хүртэл хуваагдлаа. АН байтугай ИЗНН хүртэл голоороо салав. ХҮН нам хүртэл хүнээ байв.

Мөн айхавтар юм болж байна. Эдгээр улс төрийн хүчнүүд дээр товч дүгнэлт өгье. Аль ч намын гишүүн байсан шууд ил цагаан чуулганы танхимд ирж суугаад улаан нүүрээрээ саналын кноп дарснууд нь ОК шүү. Харин шалтгаангүйгээр алга болсон УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэл, С.Амарсайхан, Д.Батбаяр, Г.Дамдинням, Д.Жаргалсайхан, П.Мөнхтулга, Ц.Туваан, Г.Уянгахишиг нар бол аймхайчууд юм. Гадаад томилолттой гээд бултсан Х.Баттулга, Д.Ганмаа, Т.Доржханд, Х.Жангабыл, Ж.Золжаргал, Г.Лувсанжамц, Б.Мөнхсоёл, О.Номинчимэг, Л.Соронзонболд, Д.Үүрийнтуяа нар бол нэг хурган зальтнууд, үнэн нүүр царайнууд. Эмнэлгийн чөлөөтэй гэх Х.Болормаа, Л.Мөнхбаатар, С.Эрдэнэбат эд нарыг яалтай билээ. Чөлөөтэй гэх Б.Уянга гэж гишүүн гарсан. Энэ дүр зураг, хандлага бол олон юмны илэрхийлэл. Ер нь дуулиантай санал хураалт гэж болно. Эгүүлэн татах хуулийн тухайд УИХ-ын гишүүдэд өөрсдөд нь маш халгаатай хууль юм шүү. Гэвч дэмжиж, батлагдах зам дээрээ явж байна.Одоо ингээд байнгын хороодоор хэлэлцэгдэнэ. Өнөөдрийн өнгө 50+1 гэсэн байдлаар явсаар хаана хүрэх нь үү. Уг нь ахиулмааргүй, газар авахуулмааргүй байгаа юм.

Анхнаасаа “Ардчиллын суурь үндэс болсон Монголын парламентын дархлааг сулруулж, эрх зүйн чадамж, бүрэн эрхт байдлыг алдагдуулан, парламентын ардчиллыг саармагжуулахад хүргэж болзошгүй тус хуулийн төслийг Улсын Их Хурал хэлэлцэх нь зөв, эсэх тухай...”-д гишүүд олонхоороо эргэлзэх хэрэггүй л байсан юм. Шууд л буцаах, унагах байх гэж хүмүүс харж хүлээж байлаа. Тэгсэнгүй, ямар нэг хүчирхэг зүйлийн нөлөөгөөр үргэлжилж байна.

Гэвч бүх зүйл дуусчихаагүй байна. Гараан дээрээ л явна. Одоо УИХ-ын шат шатанд тухайн хуулийн зүйл заалт нэг бүр дээр гишүүд нягт, чамбай ажиллах ёстой. Ардчиллын дархлаанд халдаж болох үг, үсэг бүрийг авч хая. Жишээ нь: ЁС ЗҮЙ гэдгийг яаж хуульчлах юм. Дэлхийн жишиг ямар байдаг юм. Угаасаа хуульчлагдаж болдоггүй ганц зүйл нь ЁС СУРТАХУУН юм уу... Үүнийг маш тодорхой болгох ёстой. Судлаачид, том улстөрчдийн ярьж бичиж байгаа шиг “Ёс зүй бол хаана ч хуульчлагддаггүй зүйл юм” гэдгээ баривал энэ хууль угаасаа ач холбогдолгүй болно. Хэрэвзээ хүчээр “Ингэж хуульчилж болно...” гээд бярдвал үр дагавар нь юу болох вэ. Хэн нэг нөлөө бүхий этгээдийг хэл амаар доромжиллоо гэсэн шалтгаанаар хуулийн зүйл заалт тулгаж “Эгүүлэн татвал” энэ нь ардчилсан парламент ёсонд хэр нийцэх вэ. Мууг нь дуудаж, мулзалж байж л цайчихсан луйварчдын шуналыг хазаарлаж байгаа шүү дээ. Тиймгүй болчихвол яах вэ. 126 дотроос эхлээд таван гишүүнийг “Эгүүлэн татахад” Монголын төрийн эрх барих дээд байгууллага шууд айдас хүйдэст автана. Бусад засаглал парламент ёсны дээр нь гарч сууна. Гүйцэтгэх засаглал, Шүүх засаглал орой дээр заларна. Бидний хувь заяаг шийднэ. Тэдний жадны үзүүр, сэлэмний ир нь Үндсэн хуулийн Цэц байх болно. Ерөнхийлөгчийн нөлөө тэнгэрийн луу мэт болно.

Ер нь ардчилал мөхөж, ардчилсан үзэл санааг маань үргэлж дэмжиж, тэтгэж ирсэн гурав дахь ч гүрнүүд нүүр буруулна... Цааш үргэлжлүүлбэл коммунизм, социализм, авторитар дэглэм л ханхална даа. Ард түмнээсээ сонгогдсон Ардын засгийн эзэд мөн л юм бол УИХ-ын гишүүд та бүхэн одоо ажилла.

Наад Эгүүлэн татах хуулиа байнгын хороо, бусад хэлэлцүүлгүүдийн шатанд таслан зогсоо. Өөрсдийнхөө үед Монголын парламентыг булшилсан нэрээр түүхэнд битгий үлдээрэй.

 

Улсын хэмжээнд нийт төллөвөл зохих 22.4 сая эх малын 29.6 хувь буюу 4.2 сая хээлтэгч мал төллөөд байна. Улсын хэмжээнд 4.2 сая төл хүлээн авснаас 4.1 сая толгой нь бойжиж, бойжилт 98.9 хувьтай байна. Мал төллөлтийг бүсчлэн үзвэл баруун бүс 32.6 хувь, зүүн бүс 20.8 хувь, төвийн бүс 29.4 хувь, хангайн бүс 31.9 хувьтай үргэлжилж байна.

Улсын хэмжээнд 2026 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн байдлаар нийт 186.9 мянган толгой мал зүй бусаар хорогдсон бөгөөд үүнийг төрлөөр нь авч үзвэл тэмээ 142, адуу 15.1 мянга, үхэр 19.1 мянга, хонь 71.2 мянга, ямаа 81.1 мянган толгой байгаа бөгөөд оны эхний нийт малын 0.3 хувийг эзэлж байна.

Энэ онд улсын хэмжээнд 372.7 мянга га-д үр тариа, 16.0 мянган га-д төмс, 18.3 мянган га-д хүнсний ногоо,121.9 мянган га-д малын тэжээл, 104.1 мянган га-д тосны ургамал нийт 633.4 мянган га-д тариалалт хийж, 474.8 мянган тонн үр тариа, 180.6 мянган тонн төмс, 273.9 мянган тонн хүнсний ногоо, 287.0 мянган тонн малын тэжээл, 69.1 мянган тонн тосны ургамал хураан авах зорилт дэвшүүлэн, хаврын тариалалтын бэлтгэл ажлын төлөвлөгөөг гарган хэрэгжилтийг зохион байгуулж байна.

Тодруулбал,  “Ногоон автобусны” гэх тодотголтой Ж.Сүхбаатар, С.Жавхлантбаатар, Д.Мөнх-Эрдэнэ, Г.Энхтайван, Г.Мишээлт, Б.Мөнхболд, Б.Алтаншагай, О.Лувсандагва, О.Сүхбаатар, Ч.Мөнхбаяр, Д.Цогтбадрах, Ц.Хадбаатар, О.Хонгорзул, Б.Дөлгө өн, Б.Баярмаа, А.Чойжилсүрэн, Б.Түмэнжаргал, Ш.Баярсүх, С.Бямбасүрэн, Ж.Эрдэнэбат, А.Ганхуяг, Ц.Болортуяа, БНСУ-ын иргэн Ли Жон Соб /Lee JungSeob/, Ким Кэа Баум /Kim KeaBaum/ нарт холбогдох 93 хавтаст хэргийг шүүгдэгч, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгчийн гаргасан гомдлууд болон прокурорын эсэргүүцлийг тус тус үндэслэн Улсын дээд шүүхийн 2026 оны 04 дүгээр сарын 20-ны өдрийн хяналтын шатны эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцэхээр товложээ.